Hoe werkt het VAR-systeem in het voetbal?
Wat is VAR?
VAR staat voor Video Assistant Referee, oftewel de videoscheidsrechter. Het is een technologisch systeem dat de hoofdscheidsrechter helpt bij het nemen van moeilijke beslissingen tijdens een voetbalwedstrijd. Denk aan een mogelijke handsbal, een buitenspelval of een rode kaart die misschien niet terecht was.
De VAR kijkt mee vanuit een speciaal videokamer, ook wel de Video Operation Room (VOR) genoemd. Daar zitten meerdere mensen achter schermen die alle camera-invalshoeken van de wedstrijd in de gaten houden.
Wanneer grijpt de VAR in?
De VAR wordt niet bij elke situatie ingezet. Er zijn vier specifieke situaties waarbij de videoscheidsrechter mag ingrijpen:
- Doelpunten: Was er sprake van buitenspel, hands of een overtreding in de aanloop naar het doelpunt?
- Strafschoppen: Werd er een overtreding gemaakt in het strafschopgebied, of juist niet?
- Rode kaarten: Verdiende de speler een directe rode kaart of was de kaart onterecht?
- Verwisseling van identiteit: Kreeg de verkeerde speler een kaart?
Voor alle andere situaties — zoals een gewone gele kaart of een inworp — mag de VAR niet ingrijpen. Dit is een bewuste keuze om het spelverloop zo min mogelijk te verstoren.
Hoe werkt het VAR-proces stap voor stap?
Stap 1: De VAR controleert
Zodra er een relevante situatie plaatsvindt, begint het VAR-team automatisch met het bekijken van de beelden. Ze doen dit altijd, ook als de scheidsrechter al een beslissing heeft genomen.
Stap 2: Communicatie met de scheidsrechter
Als de VAR een duidelijke fout ontdekt, neemt hij contact op met de hoofdscheidsrechter via een oortje. De VAR zegt dan iets als: “Check completed” (alles klopt) of “Check advisable” (er is iets aan de hand).
Stap 3: De OFR (On-Field Review)
In sommige gevallen raadt de VAR de scheidsrechter aan om zelf de beelden te bekijken bij het scherm langs de zijlijn. Dit heet een On-Field Review (OFR). De scheidsrechter maakt dan het typische rechthoekige gebaar met zijn handen om aan te geven dat hij gaat reviewen. Na het bekijken van de beelden neemt hij een definitieve beslissing.
Wat is het verschil tussen een VAR-check en een review?
Veel mensen gebruiken deze termen door elkaar, maar er is een belangrijk verschil:
- Een VAR-check is een snelle controle door het VAR-team. De scheidsrechter hoeft hiervoor niet naar de zijlijn. Als alles klopt, gaat het spel gewoon door.
- Een OFR (review) betekent dat de scheidsrechter zelf naar de beelden gaat kijken langs de zijlijn. Dit duurt langer en is zichtbaarder voor de fans in het stadion.
Wanneer is de VAR ingevoerd?
De VAR werd voor het eerst officieel gebruikt tijdens het WK 2018 in Rusland. Dat was een historisch moment: voor het eerst in de geschiedenis van het voetbal werd technologie structureel ingezet bij een groot toernooi.
In Nederland werd de VAR in de Eredivisie ingevoerd vanaf het seizoen 2018-2019. De Champions League volgde in hetzelfde jaar. Sindsdien is het systeem wereldwijd uitgerold in vrijwel alle grote competities.
Wat zijn de kritieken op de VAR?
De VAR is niet zonder controverse. Critici wijzen op een aantal problemen:
- Tijdverlies: VAR-checks kunnen lang duren, waardoor het spelverloop wordt onderbroken en de spanning in het stadion wegvalt.
- Buitenspelregels: De milimeternauwkeurige buitenspelcheck zorgt voor veel frustratie. Een teen die een millimeter voor de lijn staat kan een doelpunt afkeuren.
- Subjectiviteit blijft: Ook met VAR zijn scheidsrechters het niet altijd eens over handsballen of overtredingen. De technologie lost interpretatieproblemen niet volledig op.
- Emotie verdwijnt: Veel fans ervaren dat het juichen bij een doelpunt onzeker aanvoelt, omdat men altijd wacht op de VAR-bevestiging.
Wat zijn de voordelen van de VAR?
Ondanks de kritiek heeft de VAR ook duidelijke voordelen:
- Minder grove fouten: Duidelijke missers van de scheidsrechter worden gecorrigeerd.
- Eerlijker spel: Rode kaarten die onterecht werden gegeven of gemist, worden rechtgetrokken.
- Bescherming van spelers: Gevaarlijke overtredingen die de scheidsrechter miste, kunnen alsnog bestraft worden.
De toekomst van de VAR
De FIFA en UEFA blijven het systeem doorontwikkelen. Zo wordt er gewerkt aan geautomatiseerde buitenspeltechnologie, waarbij lichaamspunten van spelers in real-time worden gevolgd. Dit moet de buitenspelcheck sneller en nauwkeuriger maken.
Ook wordt gekeken naar meer transparantie: in sommige competities worden de VAR-gesprekken na de wedstrijd openbaar gemaakt, zodat fans en journalisten de beslissingen beter kunnen begrijpen.
Interne links
📌 Lees ook:
